این هم از اقبال ما آدمهاست که یکی از دم دستیترین کیفهای زندگیمان خوردن غذاهای خوشمزه و خوشرنگ و لعاب است، ولی دست و دلمان باید بلرزد از پیامدهای زیانبارش و به قول شاعر: «چو بینی خورشهای خوش گِرد خویش، بیندیش تلخی دارو ز پیش»!
فشار خون بالا، این بیماری معروف به «قاتل خاموش»، از جمله بیماریهایی است که برنامهی غذایی افراد، هم در پیشگیری از ابتلا به آن و هم در مهار آن، بسیار حائز اهمیت و تأثیرگذار است و خیلی وقتها با رعایت یک سلسله نکات ساده، میتوانیم بدون نیاز به دارو این عارضه را از خود دور کنیم. در مطلب پیش رو چندتا از غذاهای مضر برای فشار خون بالا را به شما معرفی خواهیم کرد که دانستنش هم به عموم مردم توصیه میشود برای جلوگیری از گرفتارشدن به این وضعیت، هم به کسانی که با این بیماری دست و پنجه نرم میکنند.
چه غذاهایی برای فشار خون بالا مضرند؟
ما در مطلبی دیگر تحت عنوان «فشار خون چیست؟» مفصلتر به این پدیده پرداختهایم، و اینجا صرفاً یادآوری میکنیم که فشار خون بالا یا پرفشاری خون به وضعیتی گفته میشود خون با شدت و حدت بیشتری به دیواره رگها برخورد میکند و این امر در درازمدت باعث ایجاد آسیب به آنها میشود. حال هر نوع خوراکی که سبب شود خون با فشار زیادی در رگ جریان پیدا کند، مضر است و باید در مصرف آن احتیاط کنیم.
فشار خون بالا معمولاً علائم خاصی ندارد، لذا بیتوجهی به خورد و خوراک ممکن است ناغافل عواقب بدی را برای سلامتیمان به بار آورد. اینجاست که آگاهی از غذاهای خطرناک برای فشار خون اهمیت پیدا میکند. در ادامه برخی از مواد غذایی مضر برای فشار خون بالا را ذکر میکنیم.
نمک؛ امان از این دانههای پرشور!
به زبان عامیانه اگر بخواهیم بگوییم، نمک یا به بیان علمیتر، «سدیم»، گاو پیشانی سفید غذاهای مضر برای فشار خون است! این خوراکی، به همان اندازه که برای بشر ارزشمند بوده، تا به حدی که کلمهی salary در زبان انگلیسی به معنی حقوق و دستمزد ماهیانه، از salt (نمک) گرفته شده، به همان اندازه هم ممکن است سلامتی ما را به خطر بیندازد. دلیلش هم این است که نمک تعادل آب بدن را بر هم میزند و موجب میشود که بدن، آب مازاد را در درون خود نگه دارد و این امر بالارفتن فشار خون را در پی خواهد داشت.
بسیاری از غذاهای فرآوریشده و زودپخت یا همان فستفودها به اصطلاح، حاوی مقادیر زیاد نمک هستند، همچون پیتزا و همبرگر و ساندویچهای کالباس و سوسیس و … که پرهیز از آنها در کنترل فشار خون بسیار سودمند است. باری، از آنجا که نمک، چه بخواهیم و چه نخواهیم در برنامهی غذایی امروزه روز ما به وفور گنجانده شده، پایش منظم فشار خون از الزامات است و با وجود انواع و اقسام دستگاههای فشارسنج دیجیتالی در بازار، حتی نیازی به مراجعه حضوری به درمانگاهها نیست.
بیشتر بخوانید: بهترین مارک فشارسنج دیجیتالی
چربیهای اشباع؛ با توپ پر به جنگِ رگ!
یکی دیگر از عوامل افزایشدهندهی فشار خون، مصرف غذاهای دارای چربیهای اشباع است. استفاده از این قسم از چربیها به مرور باعث تجمیع و رسوب کلسترول بد در خون میشود. این رسوباتِ چربی رفتهرفته راه را بر جریان خون تنگ کرده و قلب هم برای جبران مافات بایستی با فشار بیشتری خون را پمپاژ کند که نتیجهاش میشود ابتلا به فشار خون بالا.
از جمله غذاهای دارای چربی اشباع عبارتاند از:
- گوشت قرمز
- غذاهای سرخکردنی
- روغنهایی نظیر روغن پالم یا نارگیل
- لبنیات پرچرب همچون کره و پنیر و …
البته لازم به ذکر است که لبنیاتی مثل شیر و پنیر پرچرب، اگرچه چربی اشباع زیادی در بردارند، اما در عین حال از میزان مطلوبی پروتئین و کلسیم برخوردارند که برای سلامت عضلات و استخوانها بسیار مفیدند و لذا مصرف آنها در مقادیر معقول، ایرادی نخواهد داشت.
بیشتر بخوانید: رژیم غذایی برای کاهش فشار خون
شکر و شیرینیجات؛ خوشگوار با عواقب ناگوار
اینکه شکر و شیرینیجات پرشکر مثل نوشابهها و آبمیوههای شرکتی یا کیک و شکلات و انواع دسرها، مستقیماً بر بالابردن فشار خون تأثیر میگذارند یا خیر، هنوز در دست بررسی پژوهشگران است، اما بنا بر برخی تحقیقات، فروکتوز ممکن است باعث جذب بیشتر نمک شود که همانطور که اشاره کردیم یکی از محرکهای پرفشاری خون است. از سوی دیگر، قند چنانکه همه میدانیم احتمال بروز اضافه وزن و چهبسا چاقی مفرط را بالا میبرد که این امر خود خطر ابتلا به فشار خون را به دنبال دارد.
انجمن قلب آمریکا (AHA) مقدار قند مجاز روزانه را اینگونه اعلام کرده است:
- 6 قاشق چایخوری، معادل 25 گرم برای زنان
- 9 قاشق چایخوری، معادل 36 گرم برای مردان
غذاهای منجمد؛ دستهگل روزگار تعجیل!
یکی از چارهگریهای انسان دنیای شتابزدهی مدرن برای غلبه بر ضیق وقت، ابداع غذاهای منجمد فرآوریشده است که در بستهبندیهای شیک عرضه میشوند و ظرف چند دقیقه میتوان در مایکروویو گرمشان کرد و چه خوب! ولی مشکل این است اکثر این خوراکها، خاصه خوراکیهایی مثل پیتزاهای منجمد، برای طعمدهی و ماندگاری بیشتر، مملو از نمک و شکر و چربیهای اشباعاند که جملگی، همانگونه که گفتیم، از مسببان افزایش فشار خوناند.
ترشیجات؛ فرعیات سفرههای رنگین
گفتن ندارد که این کنار غذاییهای لذیذ هم محصول خواباندهشدن در آب نمکاند و در نتیجه زیادهروی در مصرف آنها پیشنهاد نمیشود، هرچند که مصرف متعادل و معقول آن برای سیستم گوارش مفید است و نمیتوان گفت اساساً خوراکی ممنوعهای است.
الکل؛ به قول قدیمیها مادر خباثتها!
ورود به مباحث تخصصی و ریز جزئیات نحوهی اثرگذاری مصرف نوشیدنیهای الکلی بر فشار خون از حوصلهی این مطلب بیرون است، اما همینقدر بگوییم که الکل در ترشح برخی هورمونها مثل رنین و کورتیزول و واسوپرسین اختلال ایجاد میکند که یک نتیجهی مشترک دارد: عدم دفع آب اضافی بدن و بر هم خوردن تعادل آن. یعنی در واقع چیزی شبیه به همان کاری که نمک میکند و همانطور که پیشتر عرض شد، این امر باعث انقباض رگها و فشار بیشتر به آنها میشود. علاوه بر این، بسیاری از نوشیدنیهای الکلی حاوی مقدار زیادی قند و کالری است که سوای اثرات قند بر فشار خون، چاقی و اضافهوزن را در پی دارد که در بروز پرفشاری خون دخیل است.
ضمناً این را یادآور شویم که الکل با برخی از داروهای کاهندهی فشار خون تداخل دارد و آنطور که باید و شاید اجازهی کارسازی به این داروها نمیدهد.
کافئین؛ انرژیزای محبوب این روزها
واقعیت این است که هنوز پژوهشگران بر سر تأثیر نامطلوب کافئین بر فشار خون به اجماع کافی نرسیدهاند و نمیتوان این ماده را یکسره مضر تلقی کرد. اگرچه ممکن است کافئین به صورت لحظهای و موقتی موجب بالارفتن فشار خون در برخی افراد شود، اما هنوز مدرکی دال بر اثرات سوء آن در صورت مصرف درازمدت وجود ندارد. ضمن اینکه کافئینخوران به مرور نسبت به کافئین مقاوم میشوند و نگرانیای از این بابت احتمالاً نیست. با این حال، افراد مستعد فشار خون بالا یا مبتلایان به این عارضه، بهتر است دربارهی مصرف کافئین با پزشک مشورت کنند.
ادویههای مضر برای فشار خون؛ آیا صحت دارد؟
در این مورد نیز باید بگوییم بسیاری از ادویهجات نظیر فلفل قرمز و سیاه، گشنیز، زیره، خردل و … که گاه در فضای وب نسبت به ضرر آن برای فشار خون هشدار میدهند، پشتوانهی علمی ندارد و حتی در مواردی کاملاً برعکس است! از این روی، تا ارائهشدن نتایج پژوهشهای عالمانه، هیچ حکمی مبنی بر ممنوعهبودن این مواد برای فشار خون نمیتوان صادر کرد.
سخن پایانی
پیروی از یک رژیم غذایی سالم یکی از ارکان تندرستی است و به راستی بخش اعظمی از سلامت ما در گرو خورد و خوراک ماست. فشار خون بالا، این بیماری بسیار شایع در میان مردمان جهان، از جمله بیماریهایی است که خورد و خوراک ما هم در ابتلای به آن نقش دارد، هم در پیشگیری و درمان و آن. با توجه به اینکه این بیماری غالباً علائم عینی ندارد و نهانی جان ما را ممکن است به خطر بیندازد، بیتوجهی به پیگیری یک برنامهی غذایی درست و پرهیزنکردن از غذاهای مضر، چهبسا پیامدهای نامطلوبی به همراه داشته باشد.
علاوه بر آنچه در این مطلب دربارهی غذاهای مضر برای فشار خون بالا عنوان کردیم، نکتهی حائز اهمیت دیگر، با عنایت به بینشانهبودن این عارضه، پایش مرتب فشار خون است. امروزه دستگاههای فشارسنج مختلفی در دسترس است که با استفاده از آنها، به راحتی در خانه هم میشود این کار را انجام داد. برای اطلاع از چند و چون این دستگاهها و قیمت آنها، از جمله قیمت فشارسنج امرون و قیمت فشارسنج گلامور میتوانید به وبسایت وایب سر بزنید و همچنین از مزایای خرید اقساطی انواع لوازم دلخواه و مورد نیاز خود بهرهمند شوید.
